Helbestvan û wêjevanê Kurd ELIYÊ HERÎRÎ (1010 - 1078)

May 5, 2026 - 15:49 Updated: May 9, 2026 - 10:29

0 19

Helbestvan û wêjevanê Kurd ELIYÊ HERÎRÎ (1010 - 1078)

Nivîs: Merwan Berekat

Eliyê Herîrî helbestvan û wêjevanê Kurd ê kilasîk e.Jêder û çavkaniyên ku di derbareya helbestvan û wêjevanên Kurd ên kilasîk de hatine nivîsandin li ser jiyana Eliyê Herîrî weha diyar dikin:

Eliyê Herîrî li gundê Herîrê yê girêdayî Şemdînanê di sala 1010an de ji dayîk bûye. Piştî ku 68 salan dijî, di sala 1078an de ji dinyayê koç dike û li gundê bav û bapîrên xwe Herîrê tê veşartin.

Ji aliyekî din ve, ``Diktor Bileç Şêrgo di pirtûka xwe``Elqediye Elkurdiye`` de dibêje: Eliyê Herîrî di sala 1009an ê zayînê, hevberî 400î mişextî (koçî) li Hêşeta (qeseba) Herîrê ya li Hewlêrê ji dayik bûye``.

Dîroknasê Kurd Mihemed Emîn Zekî di pirtûka xwe ya bi navê (Xulaset Tarîx Kurd We Kurdistan Min Eqdem El´usûr El tarîxîye Hete El An de dibêje: ``Eliyê Herîrî ji xelkê gundê Dêra Herîrê yê ku dikeve navça Hewlêrê ye. Vêca di

pirtûka xwe ya bi navê (Navdarên Kurd û Kurdistanê Di Çerxê

Misilmantiyê De) dibêje: Herîrî ji helbestvanên Kurd ên navdar ên kevn e, li Şemdînanê di navbera salên (400 - 471)ê mişextî de jîya ye. Hevçerxê Firdewsî xwedanê Şehnamê bûye.

Mîr Celadet Bedirxan bi navê xwe yê nepen ``Herekol Azîzan`` di gotareke xwe bi navê ``Kilasîkên Me``, di kovara Hawarê, hejmara 33an de belav kiriye, têde li ser Eliyê Herîrî weha dibêje: ``Di nav hozanvanên Kurmanc de yên ku piştî islametiyê rabûyîne û bi Kurmancî nivîsandine yê pêşin Elî Herîrî ye``.

Di encamê de, em dikarin bibêjin ku helbestvanê Kurd Eliyê Herîrî ji gundê Herîrê yê bi ser Şemdînana

Hekariyayê ve ye. Helbestên xwe bi kurdiya Kurmancî nivîsandine. Lê hin kesên ku li ser jiyana wî nivîsandine, diyar dikin ku Eliyê Herîrî ji gundê Herîrê yê Dêr Herîr,

li navçeya Şeqlawe ya bi ser bajarê Hewlêrê ve ye.

Nakokiyeke din jî di derbareya sala jidayîkbûna Eliyê Herîrî de heye ew jî ev e: Hin diyar dikin ku di sala 1010an de ji dayî bûye, hin jî diyar dikin ku di sala 1009an de ji dayîk

bûye.

Helbestek ji yên Eliyê Herîrî:

Perîzade tu wa hatî

Li ser çavên di min şala

Me lew zanî tu wa hatî

Ji dengê tewq û xirxala

Ji dengê bazin û zendan

Nema eqlê eqilmendan

Hindî min got sî û çendan

Tu çêtir bûy ji hevala

Tu çêtir bûy ji Leylayê

Şirîntir bûy ji Zuleyxayê